Gan đóng vai trò như một “nhà máy hóa chất” của cơ thể, chịu trách nhiệm xử lý và thải độc phần lớn các chất được đưa vào qua ăn uống.
Theo Trung tâm chống độc của Bệnh viện Bạch Mai, tình trạng số ca bệnh tăng cao trong giai đoạn dịch Covid-19, cùng với nhu cầu xử lý các triệu chứng đau nhức, sốt tại nhà, đã khiến việc sử dụng thuốc hạ sốt và giảm đau gia tăng. Tuy nhiên, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều hướng dẫn tự điều trị Covid-19 thiếu kiểm chứng, trong đó có khuyến nghị sử dụng paracetamol với liều tối đa. Điều này tiềm ẩn nguy cơ quá liều, dẫn đến ngộ độc thuốc.
Paracetamol là loại thuốc hạ sốt phổ biến, được chuyển hóa qua gan. Nếu dùng quá liều hoặc sử dụng trong thời gian dài, thuốc có thể gây tổn thương gan, dẫn đến nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe tế bào gan.
Nguy cơ tổn thương gan và tăng men gan do paracetamol
Theo Trung tâm Chống độc, ngộ độc cấp do paracetamol đã trở thành một trong những nguyên nhân ngộ độc phổ biến. Tình trạng này thường xảy ra do lạm dụng thuốc hoặc sử dụng sai cách, dẫn đến quá liều khi tự giảm đau, hạ sốt tại nhà. Đặc biệt, nguy cơ quá liều cao hơn với những người bị sốt kéo dài, đau nhiều, hoặc mắc các bệnh mạn tính.
Điểm đáng lo ngại là triệu chứng ngộ độc paracetamol thường không rõ ràng trong những ngày đầu. Nếu không được xét nghiệm kịp thời, tổn thương gan có thể tiến triển âm thầm, khiến men gan tăng cao và dẫn đến suy gan cấp, hôn mê gan, thậm chí tử vong.
Paracetamol là loại thuốc không kê đơn, dễ dàng mua tại các nhà thuốc để điều trị các triệu chứng đau và sốt thông thường hoặc dùng trong giai đoạn đầu trước khi nhập viện. Tuy nhiên, trên thị trường có nhiều loại thuốc với tên gọi khác nhau nhưng chứa cùng hoạt chất paracetamol, phổ biến nhất là dạng viên 500mg. Ngoài ra, paracetamol còn có dạng viên đặt hậu môn, gói bột, hoặc siro, dễ dẫn đến tình trạng vô tình dùng quá liều nếu không kiểm soát.
Lưu ý khi sử dụng thuốc hạ sốt
Để đảm bảo an toàn, paracetamol cần được sử dụng đúng theo chỉ dẫn, tránh vượt quá liều quy định và phải tìm hiểu kỹ về nguy cơ gây độc cho gan của loại thuốc này.
Theo các chuyên gia chống độc, người trưởng thành chỉ nên dùng từ 2 đến 3 viên paracetamol loại 500mg mỗi ngày. Dù là thuốc không kê đơn, người bệnh vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng và cần nắm rõ tên cũng như thành phần của các loại thuốc đang sử dụng.
Với những người có bệnh lý nền hoặc bệnh mạn tính, cần dùng thuốc theo đúng đơn của bác sĩ. Đặc biệt phải lưu ý đến các thuốc đang sử dụng khác, vì một số loại, như thuốc trị lao hoặc động kinh, có thể làm tăng độc tính của paracetamol. Những người có nguy cơ cao như người lạm dụng rượu, thể trạng yếu, suy nhược, ăn uống kém hoặc mắc nhiễm trùng nặng cũng cần đặc biệt thận trọng khi dùng thuốc.
Đối với trẻ nhỏ, paracetamol phải được dùng đúng theo chỉ định của bác sĩ, với liều lượng phù hợp theo cân nặng của trẻ.
