Paracetamol và các thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) là hai nhóm thuốc phổ biến thường được dùng để hạ sốt. Tuy nhiên, cả hai loại thuốc này đều phải trải qua quá trình chuyển hóa tại gan trước khi được thải trừ ra khỏi cơ thể. Do đó, việc sử dụng chúng ở người có bệnh lý về gan cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh gây thêm gánh nặng cho gan.
Lưu ý khi dùng thuốc hạ sốt cho người mắc bệnh gan
Với những bệnh nhân có vấn đề về gan, khả năng chuyển hóa và đào thải thuốc của cơ thể bị suy giảm, dẫn đến nguy cơ cao gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn. Vì vậy, khi hạ sốt cho người bệnh gan, cần tuân thủ một số nguyên tắc để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Ưu tiên biện pháp hạ sốt không dùng thuốc
Người bệnh nên áp dụng các cách hạ sốt tự nhiên để giảm khó chịu và tránh phải sử dụng thuốc không cần thiết, như:
- Sử dụng khăn ấm lau cơ thể, đặc biệt tại những vị trí như nách và bẹn.
- Mặc quần áo mỏng, thoáng mát để cơ thể dễ thoát nhiệt.
- Bổ sung nước hoa quả hoặc dung dịch Oresol với lượng vừa đủ để bù nước và điện giải, hạn chế tình trạng mất nước do sốt.
- Chỉ dùng thuốc hạ sốt khi nhiệt độ ≥ 38.5°C
Sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm kích thích hệ miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh. Thông thường, không cần can thiệp bằng thuốc trừ khi nhiệt độ cơ thể vượt quá 38.5°C, vì khi đó sốt cao có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, co giật, hoặc sốc. Trong những trường hợp này, việc dùng thuốc hạ sốt là cần thiết để tránh các biến chứng do sốt kéo dài hoặc tăng quá mức.
Lựa chọn thuốc hạ sốt phù hợp và tuân thủ đúng liều lượng
Paracetamol (acetaminophen) thường được ưu tiên sử dụng trong hạ sốt. Tuy nhiên, với người suy giảm chức năng gan hoặc nghiện rượu, liều tối đa được khuyến nghị chỉ là 2000 mg/ngày (so với 4000 mg/ngày ở người khỏe mạnh). Nguyên nhân là do khả năng dự trữ glutathion – chất giúp trung hòa độc tính của paracetamol – bị suy giảm ở những người mắc bệnh gan, khiến họ dễ gặp nguy cơ tổn thương gan hoặc suy gan cấp nếu dùng liều cao như thông thường. Ngoài ra, trên thị trường có nhiều loại thuốc chứa paracetamol dưới các tên biệt dược khác nhau. Việc dùng đồng thời nhiều loại này có thể dẫn đến quá liều mà người bệnh không nhận ra, do đó cần kiểm tra kỹ thành phần và hàm lượng trước khi sử dụng.
Lưu ý khi dùng NSAIDs
Bên cạnh paracetamol, nhóm NSAIDs cũng thường được dùng để hạ sốt, với các đại diện phổ biến là ibuprofen và aspirin (acetylsalicylic acid – ASA). Liều thông thường của ibuprofen là 400 mg/lần (không vượt quá 3200 mg/ngày), trong khi aspirin được dùng ở mức 325–1000 mg/lần (tối đa 4000 mg/ngày). Tuy nhiên, vì gan đóng vai trò chính trong chuyển hóa và thải trừ các loại thuốc này, người bệnh gan có nguy cơ tích lũy thuốc nếu chức năng gan suy giảm. Tình trạng này có thể làm gia tăng các tác dụng phụ như xuất huyết tiêu hóa, tổn thương thận, và làm trầm trọng thêm cổ chướng hoặc phù ở bệnh nhân xơ gan. Do đó, với những người có bệnh gan mạn tính tiến triển hoặc xơ gan, nên tránh sử dụng NSAIDs để hạ sốt nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng.
Khi nào cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế?
Nếu cơn sốt kéo dài quá 3 ngày không rõ nguyên nhân, hoặc sốt liên tục trên 39.5°C mà không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt, đặc biệt kèm theo các triệu chứng bất thường, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.
