Chứng tê liệt khi ngủ, hay còn được gọi là hiện tượng bóng đè, là một rối loạn giấc ngủ đặc trưng bởi tình trạng mất khả năng cử động tạm thời, thường kèm theo ảo giác. Hãy cùng Galipharma tìm hiểu và giải đáp nhanh 06 câu hỏi thường gặp xoay quanh hiện tượng bóng đè nhé!
Bóng đè có phải là hiện tượng “tâm linh” không?
PGS.TS Trần Hữu Bình, nguyên Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bóng đè không phải là bệnh lý hay hiện tượng mê tín, tâm linh. Đây là một tình trạng khá phổ biến, hầu hết mọi người đều có thể trải qua ít nhất một lần trong đời. Những người có vấn đề về tim mạch, hô hấp, thần kinh, rối loạn giấc ngủ hoặc thường xuyên dùng chất kích thích và thuốc điều trị có nguy cơ gặp bóng đè cao hơn. Ngoài ra, các yếu tố môi trường như mùi sơn, đồ đạc hoặc nấm mốc cũng có thể góp phần gây ra hiện tượng này. Khi bị bóng đè, người mắc thường cảm thấy bị đè nặng lên ngực, khó thở, cơ thể cứng đờ và có thể xuất hiện các ảo giác về hình ảnh hay âm thanh lạ. Dù gây sợ hãi, bóng đè thường tự biến mất và không ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này lặp lại nhiều, bạn nên tìm đến bác sĩ để được hỗ trợ và tư vấn.
Ai dễ bị bóng đè?
Hiện tượng bóng đè thường xuất hiện ở những người có tiền sử rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, ngủ rũ, hoặc có nhịp sinh học bất thường. Các yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu, trầm cảm cũng làm tăng nguy cơ bị bóng đè. Ngoài ra, việc sử dụng các chất kích thích (như caffeine, nicotine, rượu) và một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc dành cho rối loạn tăng động giảm chú ý, có thể gây ra mất cân bằng thần kinh, dẫn đến hiện tượng này. Tư thế ngủ không hợp lý, chẳng hạn nằm sấp hoặc đè tay lên ngực, cũng có thể gây khó thở và kích hoạt bóng đè.
Trẻ em có thể bị bóng đè không?
Hiện tượng bóng đè không chỉ xuất hiện ở người lớn mà cũng thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trong giai đoạn tuổi vị thành niên. Các yếu tố như rối loạn giấc ngủ do mọc răng, bệnh tật, hoặc các vấn đề tâm lý như lo âu, căng thẳng có thể khiến trẻ dễ bị bóng đè. Ngoài ra, áp lực từ việc học tập cũng là nguyên nhân gây gián đoạn giấc ngủ và dẫn đến hiện tượng này. Khi bị bóng đè, trẻ có thể trải qua tình trạng tê liệt toàn thân trong khi vẫn tỉnh táo, có thể mở mắt, nhận thức được mọi thứ xung quanh nhưng không thể cử động. Trẻ thường có biểu hiện sợ hãi, khóc lớn, hoặc gặp phải ảo giác thị giác và thính giác.
Người mắc trầm cảm có dễ bị bóng đè không?
Các nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy có mối liên quan rõ rệt giữa trầm cảm và các rối loạn giấc ngủ. Những người mắc trầm cảm, đặc biệt khi các triệu chứng nghiêm trọng, thường có nguy cơ cao gặp phải tình trạng tê liệt khi ngủ.
Phụ nữ mang thai có gặp nguy hiểm khi bị bóng đè không?
Phụ nữ mang thai dễ gặp bóng đè do thay đổi nội tiết, căng thẳng và tư thế ngủ chưa hợp lý. Những yếu tố này làm giảm chất lượng giấc ngủ và khiến mẹ bầu dễ bị bóng đè hơn. Mặc dù hiện tượng này không gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và bé, nhưng nó có thể gây cảm giác lo âu, mệt mỏi, làm giảm chất lượng cuộc sống của mẹ bầu.
Làm thế nào để thoát khỏi bóng đè?
Hiện tượng tê liệt khi ngủ gây cảm giác mất kiểm soát và sợ hãi, nhưng có một số kỹ thuật đơn giản giúp người gặp tình trạng này thoát khỏi cơn bóng đè. Một số cách bao gồm: tập trung vào hơi thở, hít thở sâu và đều đặn; cố gắng cử động các bộ phận nhỏ như ngón tay, ngón chân hoặc cơ mặt; hoặc tạo ra âm thanh nhẹ như nói hoặc rên rỉ. Với trẻ em, cha mẹ nên giữ bình tĩnh, an ủi và nhẹ nhàng đánh thức trẻ khi trẻ bị bóng đè.
Bóng đè không chỉ phản ánh các vấn đề về giấc ngủ mà còn là dấu hiệu của sức khỏe tổng thể. Việc hiểu rõ và giải quyết tình trạng bóng đè là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe tinh thần và thể chất của bạn.
