Tăng động là một dạng rối loạn phát triển thần kinh thường gặp, ảnh hưởng đến khả năng chú ý, tập trung, và kiểm soát hành vi. Để tìm hiểu chi tiết về các dạng tăng động phổ biến ở trẻ, mời bạn đọc tiếp nội dung sau đây.
Tăng động là gì?
Tăng động, hay còn gọi là Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), là một rối loạn phát triển thần kinh phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng chú ý, tập trung và kiểm soát hành vi. Các biểu hiện tăng động thường rõ nhất ở trẻ nhỏ và có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành. Tình trạng này có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng nam giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn.
Các triệu chứng tăng động thường bắt đầu xuất hiện khi trẻ trong khoảng từ 3 đến 6 tuổi, và độ tuổi trung bình để được chẩn đoán là khoảng 7 tuổi. Mặc dù ADHD cũng có thể xuất hiện ở người lớn, nhưng tỷ lệ thấp hơn.
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra ADHD chưa được xác định rõ, nhưng một số yếu tố được cho là có liên quan đến rối loạn này, bao gồm:
- Ăn nhiều đường.
- Môi trường sống căng thẳng, thiếu ổn định hoặc thói quen xem nhiều tivi.
- Yếu tố di truyền.
- Các yếu tố khác: Trẻ tiếp xúc với chì, mẹ sử dụng rượu, thuốc lá trong thai kỳ, sinh non, thiếu cân khi sinh hoặc chấn thương sọ não.
Các loại tăng động thường gặp
ADHD được chia thành ba dạng chính: Tăng động giảm chú ý, tăng động, và loại kết hợp cả hai. Mỗi loại có những đặc trưng riêng biệt. Dưới đây là các hành vi bất thường điển hình của mỗi dạng:
Tăng động giảm chú ý
Trẻ gặp nhiều triệu chứng giảm chú ý, điển hình như:
- Dễ phân tâm, giảm chú ý, hay bỏ qua chi tiết và nhanh chóng mất hứng thú.
- Khó hoàn thành các nhiệm vụ như đọc sách hay viết.
- Khó khăn trong việc học thông tin mới hoặc tổ chức suy nghĩ.
- Thường xuyên làm mất đồ dùng như sách vở, bút, giấy tờ.
- Thiếu tập trung khi giao tiếp, không chú ý lắng nghe.
- Hay tỏ ra mơ màng hoặc hoạt động chậm hơn so với trẻ cùng lứa.
- Xử lý thông tin chậm, kém chính xác hơn so với các trẻ khác.
- Dễ gặp khó khăn ngay cả khi đã làm theo hướng dẫn.
Dạng tăng động giảm chú ý thường phổ biến ở bé gái nhiều hơn bé trai.
Tăng động loại hiếu động
Loại tăng động này đặc trưng bởi sự hiếu động và bốc đồng vượt mức bình thường, trong khi các triệu chứng thiếu tập trung không đáng kể hoặc ít rõ ràng. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Luôn ở trạng thái không yên, hay vặn vẹo và có vẻ bồn chồn.
- Trẻ khó ngồi yên, thường nói nhiều và liên tục.
- Trẻ hay đụng chạm hoặc chơi với các đồ vật xung quanh dù không được phép.
- Khó tham gia vào các hoạt động cần sự yên lặng.
- Trẻ thiếu kiên nhẫn, thường xuyên di chuyển.
- Có hành động nghịch ngợm, bướng bỉnh mà không cân nhắc hậu quả.
- Có thể nói xen vào hoặc đưa ra câu trả lời không phù hợp với tình huống.
- Thường làm xáo trộn không gian học tập, gây khó khăn cho bản thân và người xung quanh.
Dạng tăng động này phổ biến ở bé trai hơn là ở bé gái.
Tăng động loại kết hợp
Loại kết hợp bao gồm cả sự thiếu chú ý lẫn tính hiếu động, khiến những người xung quanh dễ mệt mỏi và căng thẳng. Các biểu hiện sẽ rõ rệt, và hầu hết người bệnh có xu hướng thể hiện hành vi thiếu chú ý hoặc hiếu động ở mức độ nào đó. Những hành vi này diễn ra thường xuyên, gây ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày ở nhà, trường học, nơi làm việc hoặc trong các tình huống xã hội. Phần lớn trẻ bị ADHD thuộc loại kết hợp, và dạng này cũng phổ biến hơn ở bé trai. Theo thời gian, các triệu chứng có thể thay đổi, làm cho loại ADHD mà người bệnh mắc phải cũng có sự biến đổi.
Liệu tăng động giảm chú ý có thể điều trị được không?
Mặc dù ADHD không thể được chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có một số phương pháp điều trị có thể cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm nhẹ các triệu chứng. Các phương pháp bao gồm dùng thuốc, trị liệu tâm lý, thay đổi lối sống hoặc nhận hỗ trợ từ các chuyên gia. Ngoài ra, để phòng ngừa, việc xây dựng lối sống lành mạnh là rất quan trọng, và phụ nữ mang thai nên tránh xa khói thuốc và không sử dụng chất kích thích.
Phần lớn trẻ em mắc ADHD sẽ hết các biểu hiện bệnh khi bước vào độ tuổi ngoài 20. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp các triệu chứng còn tồn tại, làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Trong những trường hợp này, việc sử dụng thuốc kết hợp với trị liệu sẽ giúp kiểm soát tình trạng bệnh hiệu quả.
Những thông tin trên hy vọng đã giúp bạn hiểu rõ về các loại tăng động thường gặp ở trẻ em. Xây dựng lối sống lành mạnh cho cả bạn và trẻ nhỏ là cách tốt nhất để giảm nguy cơ mắc phải những tình trạng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
