Chế độ ăn uống hàng ngày và lối sống của bạn có thể tác động đến sức khỏe của gan theo thời gian. Vậy làm thế nào để duy trì sức khỏe tốt cho gan? Dù những biện pháp dưới đây không chỉ dừng lại ở việc thanh lọc đơn thuần, chúng có thể giúp bảo vệ gan và duy trì sự khỏe mạnh cho cơ quan quan trọng này.
1. Hạn chế sử dụng rượu
Gan của chúng ta chịu trách nhiệm xử lý mọi loại đồ uống có cồn mà chúng ta tiêu thụ, bao gồm rượu, bia và các chất kích thích khác. Uống càng nhiều rượu, gan càng phải hoạt động nhiều hơn. Lâu dần, việc uống quá mức có thể gây hại và tổn thương các tế bào gan. Bệnh gan do rượu (ARLD) bao gồm nhiều bệnh lý về gan như:
- Gan nhiễm mỡ do rượu
- Viêm gan cấp tính do rượu
- Xơ gan do rượu
Để phòng ngừa bệnh gan liên quan đến rượu, hãy tuân theo các khuyến cáo về lượng rượu từ Hướng dẫn chế độ ăn uống 2015-2020 dành cho người Mỹ. Theo đó, phụ nữ nên giới hạn ở một ly mỗi ngày, còn nam giới là hai ly mỗi ngày. Ngoài ra, không nên kết hợp rượu và thuốc, vì điều này sẽ tạo áp lực lớn lên gan.
2. Quản lý việc sử dụng thuốc
Bất kỳ loại thuốc nào, dù là thuốc kê đơn hay không kê đơn, đều phải đi qua gan để được chuyển hóa. Phần lớn các loại thuốc an toàn cho gan khi được sử dụng đúng theo chỉ dẫn. Tuy nhiên, lạm dụng thuốc, dùng quá liều, hoặc sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc có thể gây tổn thương cho gan.
Acetaminophen (Tylenol) là một ví dụ về thuốc không kê đơn có thể gây hại cho gan khi dùng không đúng liều lượng. Người bệnh không nên uống quá 1.000 mg acetaminophen trong một lần hoặc vượt quá 3.000 mg mỗi ngày. Cũng cần tránh sử dụng acetaminophen cùng với rượu.
Nếu lo lắng về tác động của thuốc đối với gan, bạn nên thảo luận với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng. Bạn cũng có thể yêu cầu kiểm tra chức năng gan trước và sau khi bắt đầu một loại thuốc mới.
3. Đừng mặc định rằng thực phẩm bổ sung luôn tốt cho gan
Cũng như thuốc, các loại thực phẩm bổ sung như vitamin, khoáng chất, thảo mộc và các sản phẩm tự nhiên đều phải được gan xử lý. Việc một sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với việc nó an toàn cho gan. Trên thực tế, nhiều sản phẩm tưởng chừng vô hại có thể gây tổn thương đến gan và các cơ quan khác trong cơ thể.
Một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Gastroenterology & Hepatology năm 2017 đã chỉ ra rằng, các chất bổ sung hỗ trợ giảm cân và tăng cường hiệu suất có thể gây hại cho gan. Ngoài ra, chiết xuất trà xanh cũng là một loại thảo dược phổ biến có thể tác động tiêu cực đến gan. Ngay cả các loại vitamin như vitamin A và niacin, khi dùng quá liều, cũng có thể gây tổn thương gan. Để tránh các rủi ro liên quan đến gan, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào.
4. Thực hiện chế độ ăn uống có lợi cho gan
Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe gan. Để hỗ trợ chức năng gan, bạn có thể áp dụng những gợi ý sau:
Ăn đa dạng các loại thực phẩm, bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau xanh, protein nạc, sữa và chất béo lành mạnh. Các thực phẩm như bưởi, quả việt quất, quả hạch và cá béo được cho là có lợi cho gan.
Bổ sung đủ chất xơ vào chế độ ăn. Chất xơ giúp gan hoạt động hiệu quả. Nguồn chất xơ dồi dào có thể tìm thấy trong trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt.
Đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ chức năng gan.
Giảm thiểu tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo, đường và muối, vì chúng có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng gan theo thời gian. Các món chiên xào và thức ăn nhanh cũng cần hạn chế.
Uống cà phê thường xuyên, vì nó đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh về gan như xơ gan và ung thư gan. Cà phê hoạt động bằng cách ngăn chặn sự tích tụ chất béo và collagen – những yếu tố có thể gây bệnh gan.
5. Duy trì thói quen tập thể dục đều đặn
Tập thể dục không chỉ mang lại lợi ích cho tim mạch và cơ bắp mà còn rất tốt cho sức khỏe gan của bạn. Theo một nghiên cứu năm 2018, việc tập luyện thể chất có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), một trong những loại bệnh gan phổ biến nhất hiện nay. Các nhà nghiên cứu cho rằng cả bài tập cardio và bài tập sức mạnh đều giúp ngăn chặn sự tích tụ chất béo trong gan, yếu tố liên quan đến NAFLD.
Bạn không cần phải tập luyện với cường độ cao như vận động viên chuyên nghiệp để nhận được lợi ích này. Bắt đầu ngay với các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, tham gia lớp thể dục trực tuyến, hoặc đạp xe đều có thể giúp ích cho sức khỏe của gan.
6. Tìm hiểu cách phòng ngừa bệnh viêm gan
Viêm gan là tình trạng viêm nhiễm ở gan, có thể xảy ra dưới dạng cấp tính hoặc mãn tính. Một số loại viêm gan chỉ gây triệu chứng ngắn hạn (viêm gan A), trong khi viêm gan B và C có thể tiến triển thành bệnh lâu dài. Hiểu rõ cách lây lan của các dạng viêm gan phổ biến là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân.
Viêm gan A lây qua việc ăn uống thực phẩm hoặc nước bị nhiễm phân của người mắc bệnh.
Viêm gan B lây qua tiếp xúc với dịch cơ thể của người bệnh, bao gồm máu, tinh dịch, và dịch tiết âm đạo.
Viêm gan C cũng lây qua tiếp xúc với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh.
Để phòng tránh viêm gan, bạn có thể thực hiện những biện pháp sau:
Thực hành vệ sinh cá nhân tốt, rửa tay thường xuyên và sử dụng dung dịch sát khuẩn.
Khi đi du lịch, đặc biệt là đến các khu vực có nguy cơ cao, tránh sử dụng nước máy, nước đá, và thực phẩm chưa được rửa sạch.
Không dùng chung vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng hoặc dao cạo râu. Nếu sử dụng kim tiêm tĩnh mạch, hãy đảm bảo sử dụng kim mới và không dùng chung với người khác.
Đảm bảo kim tiêm được tiệt trùng khi xăm hoặc xỏ lỗ tại các cơ sở uy tín.
Thực hành quan hệ tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su để giảm nguy cơ lây nhiễm viêm gan B và C khi có nhiều bạn tình.
Tiêm vắc xin để phòng ngừa viêm gan A và B. Hiện tại chưa có vắc xin cho viêm gan C.
7. Giảm thiểu tiếp xúc với chất độc từ môi trường
Gan không chỉ có nhiệm vụ xử lý các hóa chất đi vào cơ thể qua đường ăn uống, mà còn phải lọc các chất độc xâm nhập qua đường hô hấp và qua da. Nhiều sản phẩm gia dụng thông thường chứa các hóa chất độc hại có thể ảnh hưởng xấu đến gan, đặc biệt khi bạn tiếp xúc với chúng thường xuyên.
Để bảo vệ gan khỏi tổn thương lâu dài, hãy ưu tiên sử dụng các sản phẩm làm sạch hữu cơ khi dọn dẹp nhà cửa. Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ trong vườn hoặc thực hiện các biện pháp an toàn để tránh hít phải hóa chất độc hại.
Nếu bạn cần sử dụng các sản phẩm hóa chất như sơn xịt trong nhà, hãy đảm bảo không gian được thông gió đầy đủ. Nếu không thể, hãy đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân khỏi hít phải khói độc.
